Ders 11: Gözlemciliği Günlük Hayata Taşımak


Merhaba arkadaşlar, Ders 11'e hoşgeldiniz. Bu derste gözlem yeteneğinin günlük hayatta kullanımını inceleyeceğiz.



Çıkarım Yapma Bilimi'nin, belli bir düzeye taşınmasını gerektirdiği birçok özellikten belki de en başta geleni gözlem yapma ve dikkat becerileridir. Gözlemcilik; geçirdiğiniz her gün istemsiz olarak gerçekleştirmeniz gereken bu çeşitli faaliyetlerden biridir. Bu derece gözlem yeteneğine ulaşmak aslında onu günlük hayatın bir parçası kılmak demek olduğuna göre; onu bu düzeyde benimsemenin yollarını öğrenmek önemli.

'Yolları' demişken, belirtmek isteriz ki aslında kendine özgü belirli yöntemleri yok, her şeyde olduğu gibi yalnızca pratik yapmak var. Böyle derken kastettiğimiz, bu pratik yapma sürecini düzenleyerek birkaç ipucuyla destekleyecek bazı yöntemlerdir. İnternette küçük bir araştırma yaptık ve gözlem yeteneğini adım adım günlük hayata taşımayı kolaylaştıracak yararlı önerilere rastladık; bu önerilerin gerçekten yararlı olduğunu düşündüren şey de şu ki, dayandığı belli bir sıralama var ve bunu oldukça doğal, sıradan biçimde uygulamanızı kolaylaştırıyor. Bu basit sıralama, bizim toparlayıp biraz da özetlediğimiz haliyle şu şekilde:

1. Kendinizi gözlemlemekle başlayın. Vücudunuzda ve kıyafetlerinizde olup bitenlerden haberdar olun. Devamlı yazan birisiniz diyelim veya klavyeyi devamlı kullanan biri. Bunun parmağınızdaki etkisini hiç gözlemlememişsinizdir. Kıyafetlerinizin dizleri ve dirsekleri, ayakkabı burunları... Hep gördüğünüz ama gözlemlemediğiniz ayrıntılar gözünüze çarpacaktır.

2. Evinizi ve yaşadığınız bölgeyi gözlemleyin. Aslında bu konu, bizi en çok şaşırtan konudur. Şu an yaşadığınız evde uzun yıllardır oturuyor olabilirsiniz ama iyi bir gözlemcinin gözüyle her bir köşeyi, tavanı, yükseklikleri, kapıları, merdivenleri, kitaplığı, rafları, resimleri, duvar saatini şöyle bir gözden geçirdiğinizde o zamana kadar dikkatinizden kaçmış ne kadar çok şey olduğunu fark etmek sizi hayrete düşürecek. Bulunduğunuz bölge için de aynen geçerli. Örneğin işten eve dönerken veya okula gidiş güzergahında; her gün gördüğünüzü bildiğiniz ama hiçbir zaman gerçekten orada olduğunu fark etmediğiniz işaretlerden sandığınızdan çok fazla vardır.

3. Eşyalarınızı gözlemleyin. Günlük hayatta sürekli elinizin altında bulunan cep telefonu, gözlük, anahtarlık, kalem, cüzdan, çanta gibi objelerde bıraktığınız kalıcı, tipik, özgün izleri araştırın.

4. Ailenize, iş ve okul arkadaşlarınıza, devamlı en yakınınızda bulunanlara dikkat edin. Kendi üzerinizde yakalamaya çalıştığınız birçok ayrıntıyı aynen onların üzerinde arayın, aynı süreci onların üzerinde devam ettirin. Bu gözle bakınca daha önce farketmediğiniz alışkanlıkları, tepkileri, kelime seçimleri vb. o kadar çok ayrıntıyla karşılaşacaksınız ki onca zamandır nasıl farkına varamamış olduğunuza hayret edeceksiniz. Üstelik bu gözle bakmayı günlük hayata taşıdığınızı ve ilk kez karşılaştığınız insanlarda bütün bu genel ve bol bilgiye ilk bakışta ulaştığınızı düşünün. Bu bilimde ustalaşmak isteyen biri gerçekten gözlem konusunda da iyi olmalı.



5. Televizyon programlarındaki özellikle dizi ve filmlerdeki ayrıntılara önem verin. Örneğin takip ediyor olduğunuz bir dizinin  en azından bir bölümünü olayların akışına ve etkisine kapılmadan; karşınızdakine çok zorlu bir bulmaca, bilimsel bir deney yada bir puzzle muamelesi yaparak analitik bir bakış açısıyla her bir kareyi, her bir repliği, kostümleri vb. gibi her bir ayrıntıyı inceleyin. Son olarak; severek izlediğiniz dizide, sizi birkaç saatliğine farklı dünyalara götürmüşken göz ardı ettiğiniz hataları farkedip kağıda aktarmaya çalışın (Aslında bunu sevmediğiniz bir dizide yapsanız daha iyi olabilir, çünkü sonunda diziyi eskisi kadar sevmeme ihtimaliniz yüksek.)

6. Kendinize periyodik alıştırmalar belirleyin. Daha küçük ayrıntılara geçmeden önce günlük, haftalık, aylık alıştırmalar belirleyerek kendinizi sınamak yararlı olacaktır. Küçük ayrıntılar içinde boğulmadan önce herhangi bir şeyin bize anlatacakları olan işaretler olduğu gerçeğini aklınıza sokacak bu basit alıştırmalar tamamen size kalmıştır; örneğin bir gün gördüğünüz bütün arabaların renklerini aklınızda tutmak için çaba sarf edebilir ve akşam aklınızda kalanları kağıda sırayla yazmaya çalışabilirsiniz, başka bir gün başka bir şeye dikkatinizi yoğunlaştırmaya çalışabilir ve başka bir gün de kendiniz için daha farklı süreler ve alıştırmalar belirleyebilirsiniz. Bu şekilde git gide çıtayı yükselterek üzerinde duracağınız bu tür alıştırmalar en çok gözümüze çarpan ayrıntılara dikkat edebilmeyi öğrenmek için önemlidir. Üstelik bu alıştırmalar ayrı vakit harcanmasını gerektirmeden, her an yapabileceğiniz şeyler.

7. Küçük ayrıntılara yoğunlaşın. Kendinizden yavaş yavaş emin olduğunuzda daha küçük, daha ince ayrıntılara normalden daha fazla dikkat kesilmelisiniz. Nedir küçük ayrıntılar? Gerçi kendinize dikkat ederken bir giriş yapmış olduğunuz şekilde kıyafetlerde, eşyalarınızda bıraktığınız izler ve onlardan ibaret olmayan daha bir çok iz vardır. Aşınmalar, çizikler, kıyafetlerin gerginliği bile güçlü işaretlerdir; zira en büyük şeyleri en küçük ayrıntılar anlatır. Kıyafetlerde manşetler, paçalar, gerginlik, yaş; tüm bunlar uzun süreli etkilerin ardında bıraktığı en basit işaretlerin yuvalarıdır; çok daha fazlasına aşinalık kazanmanızı ancak uzun zaman ve bol çabayla edinebileceğiniz tecrübeleriniz sağlayabilir. Elbette, küçük ayrıntılar bunlardan ibaret değildir. Gözden kaçması muhtemel, aslında anlık ve çok doğal gerçekleşen sözler, mimikler, olaylar da çok büyük şeyler anlatabilecek çok güçlü işaretlerdir. Onların farkına varmayı günlük hayata taşıyabilmek gerçekten önemli.

8. Her şeyi gözlemleyin. Artık yapılması gereken, etrafa tam anlamıyla kendinde, dikkatli bir bakış açısıyla dikkat kesilerek bu yöndeki bütün becerilerimizden tam anlamıyla yararlanmaya çalışmak. Çıkarım Yapma Bilimi'nin prensibi gözlemlerden çıkarımlar yapmak olduğuna göre en kesin ve somut bilgi için bolca bulguya, kanıta, yani gözleme ihtiyaç vardır. Bu da, hayatımız boyunca sahip olduğumuz büyük bir fırsat olarak dünyayı gözlemlemeye dayanıyor.


 Sitemizle ilgili herhangi bir sorunuz, düşünceniz veya öneriniz varsa buraya tıklayarak bize ulaşabilirsiniz.

Bizi sosyal medya hesaplarımızdan takip etmeyi unutmayınız.

Twitter: @cikarimyapalim

Facebook: cikarimyapalim


İnstagram: cikarimyapalim

4 yorum:

  1. Yakın zamanda çıkarım örnekleri görmek isteriz.Güzel bir yazı ama sadeece eski konuları tekrardan ibaret.Lütfen çıkarım örnekleri serisini devam ettirin.

    YanıtlaSil
  2. Bence sizin sayfanız hakettiği değeri görmüyor.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Katılıyorum. Birçok insan hayatta olup bitenden haberdar değil. Ve öyle kalmak istiyorlar.

      Sil