Usta Yapacak 7 Bilgi


www.cikarimyapmabilimi.com ailesi olarak sizlere bir önceki paylaşımımızda biraz gecikme olacağından söz etmiştik. Bunun nedeni ekibin üniversitelerine gitmesi, yerleşmesi vb. sebeplerdi. Şu sıralar sitemizin alt yapısında birkaç eksiklik belirledik ve onlarla uğraşıyoruz. Bu süre zarfında size 1 aylık paylaşımı bir arada verme kararı aldık. Bu paylaşımımızda sizi bir nevi Sherlock yapacak 7 önemli bilgiyi derledik. Okuduktan sonra paylaşmayı unutmayınız. Bakalım paylaşımımız nasılmış:


1- Ayrıntıları Değerlendirmek:

Ne kadar kanıt varsa ayrıntılar üzerine o kadar somut ve gerçeğe yakın açıklamalar ortaya çıkar mantığına göre, gözlem yeteneğiniz ile ayrıntılardan çıkarım yapmada göstereceğiniz performans doğru orantılı. Bir ayrıntının farkına vardığınız anda doğrudan sahip olduğunuz bilgilerle arasında bağlantılar kurmaya çalışmalı ve ayrıntıyı tam anlamıyla etraflıca tahlil etmelisiniz. Bu noktada hayal gücü gerekiyor, bir ayrıntının birden çok muhtemel açıklaması olabilir ve siz aynı anda diğer ayrıntılardan da yararlanarak (bilginizden daima) içlerinden en olası olanı kabul etmelisiniz.

Gözlemleri etraflıca tahlil etmek için aşamalı olarak hareket etmek gerekir. Yani ilk önce karşınızdaki işaretleri birbirlerinden ayırarak parçalara bölmelisiniz, kastettiğim şu: Eski, yıpranmış bir çift ayakkabıyı gözlemlerken, ayakkabının sunduğu ayrıntıyı 'eski ve yıpranmış' olmakla sınırlamayın, bu yorumu yapmanıza neden olan 'aşınmalar, kesikler, çamur, kir' gibi ayrıntıları ayrı ayrı inceleyin (bu, bir karara varırken birinin diğer ayrıntılarla çelişmesini gerektirmemeli elbette). Bunlar, ve toplamda görüldüğü üzere ayakkabının 'eski ve yıpranmış' olması ayrı şeyler anlatacak ayrı detaylardır.

2- Doğru Soruları Sormak:

Bir ayrıntının ilk anda çağrıştırdığı basit nedenlendirmeden ziyade doğru bir biçimde formüle edilmiş belirli soruların cevabı olarak, kanıtlara ve bilgi birikiminize dayanarak ortaya çıkan çeşitli açıklamalara yönelmek gerekir. En büyük ihtimali içeren en basit açıklamayı yapmak demek anlık durumun sunduğu belki daha karmaşık ayrıntıları gözardı etmek demek değildir, çünkü bir durumun birden çok mantıklı ve muhtemel nedeni olabilir. Sizi bu çeşitliliğe ve dolayısıyla daha gerçeğe yakın varsayımlara yöneltecek olan bu bahsettiğim belirlenmiş sorulardır ve bu sorulara cevap bulma arayışı, sizi zamanla nereye bakmanız ve ne aramanız gerektiğiyle ilgili hassaslaştıracaktır.

 Bu sorular bakış açınızın esnekliğine ve duruma bağlı olarak değişebilir. Neden yakalarını bu şekilde kaldırmış? Bildiğim kadarıyla geldiği bölgede yağış vardı. Saatini beş dakika geriye almış, bu bana mesleği hakkında nasıl bir ipucu verebilir? Ya da bu tedbir karakteriyle alakalı bir durum mu? Böyle alışkanlıklar başka yanlarına da ışık tutabilir mi? Giyimi bu kadar pahalı olan, dolayısıyla muhtemelen pahalı bir arabaya da sahip olan biri nerede böyle kirletir ayakkabılarını, veya neden? Bu bana normalde hareketli bir yapısı olduğunu anlatabilirdi ama farkettim ki oldukça durgun, sakin bir tarzı var. Ne oldu da bu hareketli yapısı bir anda değişiverdi? gibi sorularla sonsuza kadar uzatılabilir bu liste. Baştan aşağı denetleyerek birçok ayrıntıya ulaşmalı ve bu oyunda hepsinin rolünü; birbirleriyle kurdukları gizli bağlantılara dikkat çeken sorular yönelterek bulmalısınız.

3-Yaratıcılık:

Bir ayrıntının nedeni, nasıl olduğu, neler ifade edebileceği gibi doğru formüle edilmiş sorulara cevap verirken yaşadığınız tecrübelerden veya o ana özel ilk izleniminizden kaynaklanarak sizi tahmin yürütmeye iten dürtünüzü bastırmanız gerekir. Ak
si takdirde çeşitli ihtimalleri kestirmenizi sağlayan geniş bakış açısından uzaklaşılmış olur. Bu sorulara verdiğiniz cevaplar da en az soruların kendisi kadar zekice ve aynı zamanda sahip olduğunuz kanıtları içine alacak şekilde kapsayıcı olmalıdır.

4-Olasılık Dengesi:

Kanıtlara -gözlemlerinize- göre bir ayrıntıyla ilgili varacağınız kanı çeşitlilik gösterebilir. Tam tersi gibi gelse de, ne kadar karmaşık ve sıra dışı görünürse görünsün bir duruma açıklık getirmek aslında oldukça basit ve sıradan görüneni açıklamaktan çok daha kolaydır. Çünkü birincisinde, kanıtlar durumun belli karakteristik özellikleriyle şekillendiğinden, sıra dışı ihtimalleri göz önüne alan geniş bir yaklaşımla hareket eden zeki bir akıl yürütücünün sonuca ulaşması da kolaylaşmış olur; ikincisinde ise kanıtlar birçok farklı biçimde yorumlanabilecek sıradan kanıtlar vardır ve ancak bu kadar net bir anlam çıkarmak mümkün olabilir. Bir ayrıntıyı değerlendirirken olası değişkenliğe, birbirinden çokça farklı yorumlara açık taraflara dikkat ederek hareket edilmelidir ve sonradan yanlış sonuca varmamak için ihtiyatlı hareket etmek, yani her zaman en olası, en genel, en basit açıklamayı yapmak gerekir (sözünü ettiğim karakteristik özellikleri olan ve yaratıcılık gerektiren sıra dışı durumlar hariç).

5-Tahmin:

Tahmin yürütmek, (yani durumla ilgili anlık izlenimlere neden olan yaşanmış tecrübeler veya duygusal etkenlere bağlı fikirler ortaya atmak) çoğunlukla akıl yürütmek ve çıkarım yapmakla karıştırılır. Halbuki tahminin aksine akıl yürütme somut kanıtlara ve bir olasılık dengesine dayandığından tahmindeki sıradanlığa ve ön yargılı yaklaşıma zıt düşerek çeşitlilik içerir. Anlık duygularımız, ilk izlenimlerimiz, tahmin dürtümüz; gözlemlerimizi değerlendirirken ASLA bir etken olmamalı. Bu tamamen olasılık dengesini korumanın mantığına ters düşen ve yanlış sonuçlara varmaya yönelten kötü bir alışkanlıktır.

6-Sonuç Çıkarmak:

Sistematik akıl yürütme basamaklarının sonuncusu, nedenlendirmelerin birleşerek ortak bir sonuç ortaya çıkarmaları. Ayrıntıları büyük bir titizlikle yakalamayı öğrenip bu şekilde sahip olduğu kanıtlara en uygun biçimde anlam veren bir akıl yürütücü, yaptığı bu açıklamaları sonunda bir mantık süzgecinden geçirir ve hepsini bir araya toplar. Bu açıklamalar üzerinden de (tek başlarına veya diğer açıklamalarla beraber değerlendirilmeleri üzere) somut ve kesin bilgi içeren çıkarımlar yapar. Bana göre bu, mantık yürütme sisteminin en basit adımıdır, hatta en kötü gözlemci bile bolca ayrıntıya açıklamalarıyla sahip olabileceği bir ortamda bunlardan mantıklı sonuçlar çıkarmayı başarabilir.

Bütün akıl yürütme sisteminin dayanak noktası olan olasılık dengesi prensibini kavramak bu noktada önemli. Bu adıma kadar bütün yapılanlar, kanıtları bir birlik halinde işaret edecekleri en olası ihtimale yönelik olarak değerlendirmekle ilgiliydi. Dolayısıyla onlar üzerinden yaptığınız çıkarımlar da ancak o kadar gerçeğe yakınlık ve kesinlik içerebilir.

7-Analitik Düşünceyi Günlük Hayata Taşımak:

Dünyaya analitik düşünce yapısının basamaklarını uygulayarak, bu tarz bir bakış açısı ve düşünce işleyişiyle bakmak, bu yönde bir bakıma zihninizi formatlamak; bunun temel prensibini kavramanıza bağlı: olasılık dengesi. Onu uygulamak için bütün vurguladıklarımı aşamalar halinde, adım adım yapmaya çalışmalısınız. Bu da, yine her zaman tekrarladığım gibi, belki çok uzun sürebilecek sabırlı bir çalışmayla, kendinize sunacağınız fırsatlarla ve kazanacağınız tecrübelerle mümkün. Dikkat çekmeye çalıştığım noktaların üzerinde durarak çıtanızı git gide yükseltmeniz gerek ve sonunda, ben öyle inanıyorum ki onlarda iyileştikçe farkında bile olmadan harekete geçecek bir dürtü haline gelecek.

-ALINTIDIR.

Yardımlarından dolayı NECDET KARA'ya çok teşekkür ederiz.

cikarimyapmabilimi.com ekibine katılıp bizden biri olmak ve yazılarınızı sitede yayınlamak ister misiniz ? Buraya tıklayarak ayrıntıları öğrenebilirsiniz.

 Sitemizle ilgili herhangi bir sorunuz, düşünceniz veya öneriniz varsa buraya tıklayarak bize ulaşabilirsiniz.

Bizi sosyal medya hesaplarımızdan takip etmeyi unutmayınız.

Twitter: @cikarimyapalim

Facebook: cikarimyapalim


1 yorum: